A

AFEEF

Waxaan rabaa inaan inta  ku soo qoro sheeko gaaban oo ku saabsan xusuusaan jeceyl iyo barasho dhaqan iyo hiddo kuna soo bandhigo kuna soo xuso erayo aan isleehay waxey anficidoonaan jiilka soo koraayo kan hadda jooga xasuus u naqakaro waxaa suutowdo in magacyada meesha ka muuqadoono iney dad sitoos ah ama dadban u khuseeyaan oy magacyadooda la mid naqdaan waxaana u sheegeynaa inaan taas loola jeedin uyuka ee ey tahay mid u dhacday ulakas laàan.

QEYBTA KOOWAAD

Maalintu waxey eheed Arbaco wakhtiguna waxow ahaay galabgaab waxaana salli kasuubsan caawda maliiqada loo yaqaan ee aadka u jilcan kula fadhiyay hoos galbeed derbi dheer oo laba mitir iyo nus ah oo gurigeyga ku wareegsanaay, dhismaha gurigu waxow ahaay kuwa loo yaqaano (villa) derbiga korkiisana waxaa ku wareegsanay silig usugana dhererkiisu ahay hal mitir iyo nus kaasoo lagalahaay lamo ujeedo midda hore oo eheed in qofkii darbiga soo koro owsan si deg deg ah ugusoo gudbin guriga gudahiisa, tankalena waxey eheed in geedaha faafo ee nacfigana leh lagu abuuru derbiga aktiisa si ow u qabsado derbiga kedibna ugusii gudbo siligga haddana waxaa siligga iyo derbigaba ku saabsanaa geedka loo yaqaan bocorka oo guriga qurux ahaan bilay markii aad fiirisana waxaa kuu muuqahaayay caleemo waa weyn oo cagaaran iyo fiido madabkoodu isugu jiray caddaan iyo hudur muro cagaar ah.

QEYBTA LABAAD

Markii aan ku soo maqdo salligii maliiqada ahaa oon ku fadhiyay waxaa meel midigteyda ku aadan yiilay Radio iyo maastaro isku jir ah ama isku suubsan oo medebkiisu ahaay gaduud noociisana ahay (National Panasonic) oo wakhtigaas ahay kan soomaalidu ugu jeceshahay raadiyayaasha jiray sababta oo eheed idaacada bbc oo si fasiix ah looga maqlijiray idaacadaas oo eheed dhegta keli ah oo soomalidu warka ka maqlaan iyagoo marwalba u qaadajiray iney wax walba runta ka sheegto,waxaan raadiyahaas la sugaayay inta idaacada ey ka soo geleyso iyo weliba barnaamijka todobaadka iyo Afrika oo ey badanaaba ku soo qaadajireen wax yaalaha ka dhaco soomaaliya inta aan ku maqnaay istootoosiska ey isheydu qabatay ilmo yaryar oon dhalay oo ku dheelaayo meelaan iga dheereyn uyukoo marwalba israacdeysahaay anigana aan celcelis ku haayay si eyna saliga iigu soo gelin uyukoo lugahooda qoyanyihiin waxaa meel uyukana xoogaa u jirto aad u mashaquulsaneedhooyadii guriga iyo gebdhaheeda oo ku howlanaa diyaarinta afurka maadaama aan ku jirnay bisha soon ee barakeysa isla markaasna aan cawadaas qabnay subac soon oo ey noo imaahaayeen wadaado subaca akhriyo oo ey ku jireen macalimkeyga dugsigs quraanka iyo kan xaaskeygaba intii aan fikirkaas ku maqnay aa anigoon ogeyn saacadii idaacada aan dhegeysa lahaa lagaaray waxaanse inigu aad u daneyhaayay waxow ahaa barnaamijka ka dambeeyay idaacada oo ah todonaadkii hore iyo afrika oo aad ugu tixnaay markaasaan sidegdegu ku jirto u taagay gacanteyda midigta ah xagiisa si aan u soo qabsado raadiyihii yiilay dhinaceyga isla markii aan soo qabo islahay aa iridda hore ee guriga lasoo gawgawiyay weliba laraacsiiyay dhawaq ah ( hoodi hoodi ) markaas ku jawaabay ( Hoodeen ) una timaamay ilmaha iney furaan ganjeelada guriga.

QEYBTA SEDAXAAD

Markii lafuray ganjeeladii waxaa soo galay adeerkey oo baadiyo kayimid ilmahana waa u wada haanyoodeen (waa salaan waalidka iyo il mahooda ka dhexeyso) anigana waxaan kasoo booday saligii aan ku fadhiyay si aan uga hortago adeerkey intii aan ku maqnaay salaantiisa ey ilmaha u soo diyaariyeen wanbar ow ku fadhiisto wanbartu waa gember ka suubsan maqaar xoolaad oo ah meesha salka ladhigahaayo iyo afar lugood oo geed laqoray ah lana xardhay waxeyna u soo dhigeen meen midigteyda ku aadan oo saligii aan ku fadhiyaymidigtiisa ah markii ow salka wambartii ku negeystay aan si fiican u dayay waxaana wejigiisa ka muuqday noog farabadan iyo tabar darro taasoo u maleyhaayo iney sabab u eheed jidka dheer oo ow soo maray iyo soonka ow soonaay intaas kedib waxaan bilaawnay inaan is warsano waxow ii sheegay in baadiyihii ow ka yimid dad iyo duunyabo lagu nabadqabay daawguna ahaay  mid aaran ah oo cagaar iyo biyaba xooluhu ka dhergeen dadkuna caanaha meel ow kala dhigo waayay.Intii aan isweydiinta ku jirnay aa ilmahii qaarkood oo kala ordaayo yimideen uyukoo abkowgood u sheegaayo in ow musqusha galo si ow u soo qubeysto si daalka uga yaraado

Qeyta  afaraad

Markii ilmaha u sheegeen abkoowgood inow qubeeys aado aa wijigii ciyowba farxad kasoo muuqatay waxowna bilaabay inow meel midigteyda ku aadaneed oo saliga aan ku fadhiyay ka mid eheed ow qalabkii ow watay gobalkiis dhigto. Qalabkii ow dhigtay akteydana waxaa kamid ahaay kiish maqaar ka suubsan oo lagu rito waxyaalo yaryar oo qofku ow u baahanyahay inta ow socdaalka ku jiro amaba oo kulyoon u baahanyahay waxaana ka mid ah (sakiin ama lameeto sida qofwalba ow u yaqaan) taasoo qofka ow u isticmaalo ger iyo madax xiirashada ,waxaa kale oo lagu ritaa sadiibo (taasoo ah bir yar oo leh af wax lagu siibikaro) waxaana loo isticmaalaa in lagu siibo haddii ay odax ku muddo,waxaakale oo isticmaalkeeda ka mid ah in haddii tuur meel aadan rabin kasoo baxo far dheeraad kugu naqdo in lagu siibo.waxaa kale oo kamid ah waxa lagu qaato cirbad iyo dun kuwaasoo loogu talagalay in lagu tolo haddii ey maradu kaa jeexanto inta aad socdaalka ku jirto.waxaa kale oo lagu qaadajiray beesada tan sanuuda ah iyo midda xaanshada ah iyo waxyaalo kale oo yar yarow ah oo qofku ow u baahanyahay.kiishka aan kor ku soo xusay waxow ku xirnaay ama ka raaracay suun maqaar ah oo sifiican loo xardhay waxaa kale oo suunka ka raaracay middi toorey ah oo leheed gacan qabsi gees xoolaad laga suubiyay oo aad u qurux badan batina lagu xardhay,markii aan qalakii isha ku wareejiyay waxey kale oy isheydu qabatay maro shanley ah oo ow  saarnaay taraash aad u quruxbada kaasoo u dhexeeyaydarafta marada iyo raanta la bixiyay isla marada,.inti aan ku maqnaay fiiriska qalabkii ow akteyda dhigtay adeerkey aa waxey idhaaftay bbcdi aan sugaayay hase ahaatee waxaan hasiko ugugaaray barnaamijka todobaadka iyo afrika oo wakhtigaas aad loo xiiseyjiray.Anigoo weli ku jiro dhegeysiga raadiyaha aan waxaan dib u xusuustay markii aan isbaranay Raaxo oo ah hooyada ilmaheyga.waxeyna ka muuqatay meel horteyda ah iyadoo ku mashquulsaneed diyaarinta afur loosuubihaayay macalimiin subac soon noogu imaahaayay sidii horayba u soo sheegay

Qeynta Shanaad

Maalintu waxey eheed Khamiis saacaduna waxey eheed ku dhawaad sagaal saac oo galabnimo jawiguna waxow ahaay mid aad u kulul waxaana ku jirnay jiilaal dhexbartankiis, badanaa markii aan iskoolka ka imaado oon qadeeyo xoogaa waa indha guduudsajiray ama waa seexa jiray si aan wax yar u nasto maalita aan kor kusoo xusay markii aan qadada cunay oon qolkeyga galay aan lahurdiwaayay kuleyl markaasaan soo fadhiistay derbi gurigeyna kasoo horjeeday oo hoos galbeed yar u soobaxay, waxaa hortey meesha ku leyrsahaayay igaar aan isku xaafad eheyn oo usuga badanaaba meesha fadhiisto ahayna cidda leheed guriga aan hoosgalbeedkiisa fadhinay unukoo eyna naga qasneyn sheekadana noobaxeysay kana sheekeyheyna filin ka socday cawadaas shaneemo misyooni iyo sidii aan ciyow u tegi laheyn inta aan labuuxin unukoo sheekadi ku mashquulsan aan waxaan meel horteyda ah ka arkay gabar socoto markaasaan joojiyay sheekadii deymana u naqay gebertii horteyna socotay waxaana markale isha u naqay waxey eheed gabar dhaliyaro ah oon markaas ku qayaasay iney da'deedu eheed toman iyo sideed ilaa toman iyo sagaal,waxey eheed qof dhuuban oon hilib badan saareyn kuna dhaweykaro xayeesinimo(caatanimo) medebkeedo ahaay madow nuuraayo oon mugdi eheyn waxey guntaneed maro sameys ah (alindi) oodarafta hoose ku leheed sharaxaad loona yaqiin markabley kona waxey kawadatay garbasaar cad oo usugana reedaha naqshado ku lahay iyo fasaleeti aad u quruxbadnay oo madaxa u saarnay iyo kobo saandalo ahay oo gadaal ilaash ku lahay madabkooda ow cad ahaay intii aan fiirikeeda ku maqnay waxaa kale oo iimuuqday buugaag xoogaa ah oo aan tiradooda si fiican u arkeyn oo ey ku wadatay babalka gacanteeda midigta ah oo nasoo xigtay anigoo weli ku maqan fiiriskeeda ey iga miriqday iyadoo kusiisocotay jidka oo markaas jiiro naga galay.Igaarki ila fadhiyay intaan geberta fiiriskeeda ku maqnay usuga sheekaddi filimka ow iskasiiweday anigana waxaan soo baraarugay sidii qof hurdo kakacay markii gebertii iga miriqday waxowna ogaaday inaanba sheekadiisa la socon.waxaan ku dhahay saaxib sheekada hanoo dambeysee geberta hoteyna soo martay mataqaan? Waxow iigu gawaabay ma’aqaano laakin galabwalbo jidkaan ey soo martaa markaasaan qalbiga iskala waramay oonisku iri Raagow waai naad gabertaan barataa.

• Taariikh
• Iimaanka
• Daacad
• Balan
• Xujo
• Nabad
• Gumaysi
• Suluf
• Hilaac
• Mabda
• Dirir
• Guubaabo